Đồng loạt tài xế Taxi Vinashun dán khẩu hiệu phán đối Uber, Grab! Có hay không hành vi cạnh tranh không lành mạnh?

         Với công cuộc cách mạng Công nghiệp (CMCN) 4.0 đang ngày càng hiện hữu với những tác động mạnh mẽ, sâu rộng tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội trên toàn cầu. Thí điểm Uber, Grab tại Việt Nam là kết quả của công cuộc phát triển công nghệ. Với ứng dụng phần mền loại hình xe hợp đồng điện tử thông qua các thiết bị cá nhân.
         Ứng dụng gọi xe Uber, Grab đưa vào Việt Nam từ tháng 8/2014 đã làm thay đổi cả thị trường taxi với những lợi thế, tiện tích mang lại như: không bị khống chế số xe, không bị cấm đường, khách hàng chủ động về hành trình di chuyển, an toàn, văn minh, nắm rõ thông tin, đặc biệt là giá cước rẻ. Dẫn đến sự chuyển dịch một lượng lớn khách hàng đang sử dụng taxi truyền thống sang sử dụng Uber, Grab. Với những tiện ích trên tạo ra sức ép cạnh tranh mạnh mẽ từ các hãng taxi truyền thống tại Việt Nam dẫn đến sụt giảm doanh thu trầm trọng, nhân sự bỏ việc hàng loạt. 
         Sự đổ bộ của Uber, Grab đã khuya đảo cả thị trường vận chuyển taxi truyền thống. Cũng vì không bắt kịp xu thế phát triển dẫn đến sự phản ứng không đúng quy chuẩn đạo đức kinh doanh, quy định của pháp luật của các hãng taxi truyền thống.
         Đơn cử được nêu ra ở đây, được thành lập từ năm 2003 Vinasun hãng taxi truyền thống có thị phần lớn nhất tại Tp. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, đến 2015 sau một năm có Uber, Grab thì Vinasun bắt đầu nhận ra khó khăn, sức ép. Đến tháng 2/2017, báo cáo tài chính của Vinasun không đạt kế hoạch, lợi nhuận giảm. 
        Tháng 6/2017 vừa qua, Vinasun cho biết đã có khoảng 4.000 lao động xin nghỉ việc, hàng trăm đầu xe nằm bãi. Trước tình hình đó, Vinasun nghiên cứu biện pháp ứng phó trước taxi công nghệ Uber, Grab. 
        Qua đó những ngày gần đây, các trang mạng xã hội và báo chí có đưa tin rầm rộ, Vào ngày 8/10, người đi đường tại các thành phố lớn như Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh thường xuyên bắt gặp các hình ảnh xe taxi của hãng: Vinasun, Mai Linh dán những dòng chữ với nội dung: “Yêu cầu Uber và Grab phải tuân thủ pháp luật Việt Nam” , “Đề nghị dừng thí điểm Grab và Uber vì quá nhiều bất công về điều kiện kinh doanh”. Khá bất ngờ vì những hành động thiếu chuẩn xác, phản ứng gay gắt một số độc giả bạn đọc và Luật sư cho rằng việc dán khẩu hiệu, bôi xấu đối thủ như vậy có dấu hiệu vi phạm Luật Cạnh tranh (LCT). Trong khi cả Grab và Uber điều có giấy phép thí điểm của Bộ Giao thông Vận tải phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Trước sự kiện trên, Công ty Luật Đà Giang xin ra một vài phân tích hành vi vi phạm Luật Cạnh tranh nêu trên để bạn đọc được hiểu rõ, có cái nhìn tổng quan hơn.
         Luật Cạnh tranh Việt Nam đưa ra định nghĩa về cạnh tranh không lành mạnh tại khoản 4 Điều 3 như sau: “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”.


        Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có những đặc điểm cơ bản sau:

  • Thứ nhất, chủ thể thực hiện hành vi là các chủ thể kinh doanh trên thị trường thực hiện.

           Điều 2 của Luật CT năm 2004 xác định rõ đối tượng áp dụng của Luật này là các tổ chức, cá nhân kinh doanh (gọi chung là doanh nghiệp) thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau, bao gồm mọi tổ chức hay cá nhân tham gia hoạt động tìm kiếm lợi nhuận một cách thường xuyên và chuyên nghiệp. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh còn có thể áp dụng đối với hành vi của các nhóm doanh nghiệp hoạt động có tổ chức (hiệp hội) và các cá nhân hành nghề tự do (bác sỹ, luật sư, kiến trúc sư…).
           Đặc điểm nêu lên phạm vi đối tượng thực hiện các hành vi cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh, xuất hiện trong mọi lĩnh vực kinh tế, trên tất cả các khâu, các công đoạn của quá trình sản xuất, kinh doanh. Theo đó, hành vi cạnh tranh không lành mạnh phải là những hành vi được các doanh nghiệp thực hiện trên thị trường, phù hợp với đạo đức kinh doanh và được thực hiện nhằm mục đích tạo lợi nhuận và sinh lợi. 
         Với đặc điểm quy định nêu trên, Vinasun lẫn cả Uber và Grab đều là doanh nghiệp kinh doanh vận tải đang hoạt động tại Việt Nam, là đối tượng, chủ thể có thể thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

  • Thứ hai, hành vi cạnh tranh không lành mạnh là những hành vi trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh.

          Đặc điểm này cho thấy thực chất thì hành vi không lành mạnh và dựa vào đó để làm cơ sở phân biệt giữa cạnh tranh lành mạnh với cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường. 
          Trong khái niệm về hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo quy định của Luật CT năm 2004 không nêu rõ biểu hiện khách quan của hành vi vì các thủ thuật cạnh tranh được các doanh nghiệp thực hiện trên thực tế rất đa dạng, tinh vi, theo đó Căn cứ Điều 39 Luật CT 2004 chỉ quy định theo những hành vi theo hướng liệt kê:

 Điều 39 Luật cạnh tranh 2004 quy định như sau

"Hành vi cạnh ttanh không lành mạnh bao gồm:

1. Chỉ dẫn gây nhầm lẫn;

2. Xâm phạm bí mật kinh doanh;

3. Ép buộc trong kinh doanh;

4. Gièm pha doanh nghiệp khác;

5. Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác;

6. Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh;

7. Khuyến mãi nhằm cạnh tranh không lành mạnh;

8. Phân biệt đối xử của hiệp hội;

9. Bán hàng đa cấp bất chính;

10. Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh khác theo tiêu chí xác định tại khoản 4 Điều 3 của Luật này do Chính phủ quy định”.

Thiết nghĩ, pháp luật cần phải có những quy định cụ thể để nhận diện từng hành vi.
            Để nhận thấy dấu hiệu của một hành vi cạnh tranh là không lành mạnh, cần phải căn cứ vào "những chuẩn mực thông thường về đạo đức trong kinh doanh". Đạo đức kinh doanh là những quy tắc xử sự, những tập quán kinh doanh đã được thừa nhận rộng rãi trong đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đây là một căn cứ khó định lượng, đòi hỏi pháp luật phải thường xuyên bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với sự vận động của đời sống xã hội, trong những điều kiện lịch sử cụ thể. 
           Hàng loạt xe taxi truyền thống Vinasun với hành vi dán khẩu hiệu decal đỏ sau đuôi xe, nội dung “Yêu cầu Uber và Grab phải tuân thủ pháp luật Việt Nam” , “Đề nghị dừng thí điểm Grab và Uber vì quá nhiều bất công về điều kiện kinh doanh” . Với nội dung nêu trên, phía Vinasun chỉ điểm rõ đối tượng nói đến chính là Uber, Grab là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Vinasun tại thị trường Việt Nam.
           Hơn nữa, Vinasun cho rằng Uber, Grab có vi phạm pháp luật và có sự bất công trong kinh doanh từ đó yêu cầu doanh nghiệp này chấm dứt thí điểm , đây là hành vi cố ý trực tiếp tác động đến đối thủ cạnh tranh, với mong muốn công kích nhằm hạ uy tín. Với quan điểm của tác giả, hành vi trên của Vinasun về bản chất là sự “Gièm pha doanh nghiệp khác” một hình thức cấm trong môi trường cạnh tranh chung, căn cứ vào Điều 43, Khoản 4 Điều 39, và Khoản 4 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2004.
          Hành vi gièm pha không còn quá xa lạ đối với doanh nghiệp cạnh tranh trong và ngoài nước. Việc này nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh hoặc kìm hãm sự phát triển của đối thủ, thông qua việc giảm uy tín, tin tưởng của khách hàng đối với doanh nghiệp đó, để thừa cơ trục lợi bản thân chính doanh nghiệp. 
          Hãng Vinasun cho rằng Uber, Grab vi phạm quy định của pháp luật, là sự quy kết chủ quan, việc có vi phạm hay không chỉ khi có phán quyết có hiệu lực của các cơ quan có thẩm quyền. 
          Nhìn một cách khách quan, thì Vinasun có hành vi không chuẩn mực, đi ngược với đạo đức kinh doanh, cạnh tranh thô thiển và phản cảm trên gây ra hiệu ứng xấu chính mình bằng sự phản ứng dữ dội của người tiêu dùng trên mạng xã hội.

  • Thứ ba, hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc của người tiêu dùng.

          Đặc điểm này có nhiều ý nghĩa về tố tụng, gắn liền với việc yêu cầu phía có vi phạm về cạnh tranh không lành mạnh phải bồi thường thiệt hại.
Điều 33 Hiến pháp năm 2013, quy định: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”. Điều 4 Luật CT năm 2004, quy định: “Doanh nghiệp được tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật. Nhà nước bảo hộ quyền cạnh tranh hợp pháp trong kinh doanh”. Tất nhiên, để được Nhà nước bảo hộ, việc cạnh tranh đó phải thực hiện trên nguyên tắc trung thực, không xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, của người tiêu dùng và phải tuân theo các quy định của pháp luật cạnh tranh.

          Như vậy, khi một hành vi cạnh tranh được thực hiện nhưng không theo nguyên tắc nói trên, xâm hại đến lợi ích của Nhà nước, của doanh nghiệp khác hoặc của người tiêu dùng, thì hành vi cạnh tranh đó được coi là không lành mạnh. Thiệt hại mà hành vi gây ra có thể là đã có thực và xác định được nhưng cũng có thể là thiệt hại có nguy cơ xảy ra (tiềm năng) nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.
          Với hành vi nêu trên của Vinasun, đã tác động trực tiếp đến Uber và Grab nhưng để chứng minh mức định lượng về thiệt hại xảy ra trên thực tế thì khó có thể xác định cụ thể. Nhưng sự gièm pha, bôi nhọ nhằm hạ uy tính của Uber và Grab là đã có hiệu ứng không tốt đối với môi trường kinh doanh chung, nếu kéo dài nguy cơ thiệt hại rất có thể xảy ra. 

       Từ quan điểm nêu trên,  nhận thấy, Vinasun đã có có dấu hiệu vi phạm đạo đức kinh doanh, vi phạm quy tắc xử sự, quy tắc tập quán kinh doanh trong môi trường kinh doanh chung. Hành vi “Gièm pha doanh nghiệp khác” quy định tại Luật CT 2004, đó là hành vi cấm trong kinh doanh cụ thể, theo quy định tại Điều 43, Luật Cạnh tranh 2004 về hành vi gièm pha doanh nghiệp: “Cấm doanh nghiệp gièm pha doanh nghiệp khác bằng hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó”. Nếu phía Uber, Grab tiến hành khởi kiện tại Tòa có thẩm quyền thì rất có khả năng là thắng kiện, buộc Vinasun thực hiện tháo gỡ decal đỏ với nội dung vi phạm và bồi thường nếu có thiệt hại.
        Hãng taxi truyền thống Vinasun với những năm trước đây là hãng taxi có thị lớn tại thị trường Việt Nam, với số lượng xe tăng dần hàng năm. Với năng lực trí tuệ, tiềm năng tài chính thì hãng hoàn toàn có thể có những chính sách tối ưu, phù hợp hơn như: đầu tư, đổi mới công nghệ, tân trang, quản trị công ty , huấn luyện tài xế về thái độ phục vụ, dịch vụ hậu mãi và giá cước hợp lý… làm mới, thay đổi phương cách tuy duy trong cạnh tranh hiện nay cho phù hợp.




14 trường hợp được luật sư bảo vệ miễn phí trong mọi hoàn cảnh

14 trường hợp được luật sư bảo vệ miễn phí trong mọi hoàn cảnh

Từ 1/1/2018, trẻ em, nghi can dưới 18 tuổi, người nghèo, nạn nhân bị bạo lực gia đình... sẽ được hỗ trợ pháp lý miễn phí. » Chi tiết





Những quyền riêng tư nào của trẻ em được pháp luật bảo vệ?

Những quyền riêng tư nào của trẻ em được pháp luật bảo vệ?

Luật Trẻ em năm 2016 có hiệu lực từ ngày 1/6 quy định trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. » Chi tiết


Vắng mặt vợ hoặc chồng, tòa có xử cho ly hôn?

Vắng mặt vợ hoặc chồng, tòa có xử cho ly hôn?

Thuận tình ly hôn hoặc ly hôn theo yêu cầu của một bên được thực hiện tại tòa án có thẩm quyền. » Chi tiết

Không đổi CMND qua thẻ căn cước có bị phạt?

Không đổi CMND qua thẻ căn cước có bị phạt?

Theo quy định của pháp luật, CMND được cấp trước ngày Luật Căn cước công dân có hiệu lực (1-1-2016) vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn theo quy định. Khi công dân có yêu cầu thì được đổi sang thẻ căn cước công dân. » Chi tiết





















  • Công Ty Luật Đà Giang:
  • 452 Đường Minh Phụng, Phường 9, Quận 11, Tp. HCM
  • Điện thoại : 0914 171 739
  • Email : luatdagiang@gmail.com
  • Bản Đồ:
  • Copyright © Công Ty Luật Đà Giang - Designed by Viettech Corp ®